Stok satın alma öneri listesi nedir?, Ne kadar sipariş vermeliyim?, Satınalma Stok ihtiyaç tahmini nasıl yapılır?

Stok Satın Alma Öneri Listesi 

Tanım: Stok satın alma öneri listesi, mevcut stok, dönemsel tüketim verisi (ör. son 200 gün), emniyet stoğu (aynı zamanda yeniden sipariş miktarı), minimum/maksimum limitler ve tedarik süresi (lead time) dikkate alınarak hangi ürünlerden ne kadar sipariş verilmesi gerektiğini gösteren rapordur. Öneriden doğrudan Malzeme Talep Fişi oluşturulabilir.

1. Temel kavramlar (kullanacağımız anlamlar)

• Minimum stok: Sistemde tanımlı en düşük izin verilen stok seviyesi.
• Maksimum stok: Stokta olabilecek üst sınır.
• Emniyet stok (Reorder Quantity): Yeniden sipariş miktarı olarak kabul edilir; tedarik gecikmesi ve talep dalgalanmalarını karşılayacak şekilde tahmini atanan miktardır. Hiçbir zaman minimumun altına düşmemesi hedeflenir. Emniyet stok maksimum değerden yüksek olamaz.
• Lead time (tedarik süresi): Yurtdışından tedarik edilecek ürünlerde siparişten teslimata kadar geçen süre (gün).
• Dönemsel tüketim: Kullanılacak tarih aralığı (ör. son 200 gün) bazında toplam çıkış; günlük ortalama tüketim buradan hesaplanır.

2. Hesaplama adımları (pratik, ERP’de otomatik uygulanabilir)

1. Dönem seçimi: Son 200 gün (veya kullanıcı tanımlı) verisini al.
2. Günlük ortalama tüketim (GOT):
   [ \text{GOT}=\frac{\text{Son 200 gün içindeki toplam çıkış}}{200} ]
3. Lead time tüketimi (LTD):
   [ \text{LTD}=\text{GOT} \cdot \text{Lead time (gün)} ]
4. Emniyet stok (ES) — yeniden sipariş miktarı: (kullanıcının belirttiği politika) örnek formül:
   [ \text{ES}=\max(\text{minimum stok},\ \text{LTD} + \text{güvenlik marjı}) ]
   • Güvenlik marjı = GOT (\times) beklenen dalgalanma gün sayısı (ör. 7 gün).
   • ES, maksimum stok değerini aşmamalıdır; aşarsa ES = maksimum stok olarak sınırla.
5. Sipariş önerisi (ÖS): Mevcut bakiye (B) ile ES ve maksimumu dikkate al:
   • Eğer (B \leq \text{minimum stok}) veya (B \leq \text{ES}) ise sipariş gerekir.
   • Önerilen sipariş miktarı:
     [ \text{ÖS} = \min(\text{ES} - B,\ \text{Maksimum stok} - B) ]
     (Eğer ES - B negatifse 0; yani sipariş gerekmez.)
6. Parti/lot ve tedarik kısıtları: Yurtdışı tedarik için minimum sipariş adedi, konteyner/ambalaj büyüklüğü ve lead time göz önüne alınarak ÖS yuvarlanır.

3. Uygulama örneği (son 200 gün verisiyle)

• Son 200 gün çıkış: 4.000 adet → GOT = (4000/200 = 20) adet/gün
• Lead time: 30 gün → LTD = (20 \times 30 = 600) adet
• Güvenlik marjı: 7 gün → (20 \times 7 = 140) adet
• ES (önerilen yeniden sipariş): (600 + 140 = 740) adet
• Minimum stok: 500 adet; ES = max(500,740) = 740
• Maksimum stok: 1.200 adet → ES (740) < maksimum, kabul edilir
• Mevcut bakiye (B): 200 adet → ÖS = min(740−200, 1200−200) = min(540,1000) = 540 adet
• Not: Yurtdışı tedarikte minimum sipariş 600 adetse, ÖS yuvarlanır → 600 adet sipariş ver.

4. ERP’de süreç akışı (adım adım)

1. Veri çekimi: Son 200 gün satış/çıkış ve son 200 gün alış verileri sistemden alınır.
2. Parametreler: Her stok için minimum, maksimum, lead time, güvenlik marjı ve parti büyüklüğü tanımlanır.
3. Hesaplama motoru: Yukarıdaki formüllerle günlük tüketim, LTD, ES ve ÖS hesaplanır.
4. Öneri listesi oluşturma: Eksik ürünler ve önerilen sipariş miktarları listelenir (Stok Kodu, Bakiye, ES, ÖS, Nedeni).
5. İnceleme: Satınalma sorumlusu listeden onaylayıp miktarları düzeltebilir (ör. tedarikçi minimumu, bütçe).
6. Malzeme Talep Fişi: Onaylanan satırlardan otomatik Malzeme Talep Fişi oluşturulur ve satınalma süreci başlatılır.
7. Sipariş ve takip: Talep → Satınalma siparişi → Tedarikçi onayı → Teslimat; teslimatta stok güncellenir.

5. Pratik kurallar ve dikkat edilmesi gerekenler

• Emniyet stok = yeniden sipariş miktarı olarak tanımlandığında, sistemde bu alan hem “reorder quantity” hem de “safety stock” olarak kullanılmalı ve maksimum stok sınırıyla kontrol edilmelidir.
• Yurtdışı tedarik: Lead time kesinlikle hesaba katılmalı; navlun, gümrük gecikmeleri için ekstra güvenlik marjı ekle.
• Parti/ambalaj kısıtları: ÖS, tedarikçinin minimum sipariş adedi veya paketleme birimine göre yuvarlanmalı.
• Periyodik gözden geçirme: Son 200 gün yerine mevsimsellik varsa dönem seçimini mevsimsel periyotlarla (ör. son 90/180/360 gün) kontrol et.
• Maliyet ve bütçe: Öneri miktarı maliyet ve nakit akışına göre satınalma onayında revize edilebilir.
• Otomasyon seviyesi: Tam otomatik sipariş yerine “öneri → onay → talep fişi” akışı genelde daha güvenlidir.

6. Örnek çıktı tablosu (satınalma öneri listesi)

Stok satınalma öneri listesi görseli :